Λογοθεραπεία
Τι είναι η Λογοθεραπεία;
Λογοθεραπεία (ή Λογοπαθολογία) είναι η επιστήμη που ασχολείται με την πρόληψη, την αξιολόγηση, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την επιστημονική μελέτη των διαταραχών της ανθρώπινης επικοινωνίας σε παιδιά και ενήλικες. Ασχολείται με διαταραχές λόγου και ομιλίας, φωνής, καθώς και μάσησης – κατάποσης, όποια και αν είναι η αιτία αυτών των διαταραχών, νευρολογική, εξελικτική ή λειτουργική. Η Λογοθεραπεία αποσκοπεί στην ανάπτυξη της λεκτικής και εξωλεκτικής επικοινωνίας, την καθαρότητα της ομιλίας και της φωνής και στην παραγωγή λόγου των βαρήκοων.
Η λογοθεραπεία έχει τη δυνατότητα να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει αποκλίσεις σε αυτούς του τομείς (σύμφωνα με παγκόσμιες κλίμακες μέτρησης δεξιοτήτων) από τη βρεφική έως τη γεροντική ηλικία.
Τι είναι όμως ομιλία, τι είναι λόγος και τι επικοινωνία;
ΟΜΙΛΙΑ
Ομιλία είναι η ικανότητα συνδυασμού των ήχων για την άρθρωση των λέξεων, τη σωστή ποιότητα της φωνής και τον ομαλό ρυθμό. Ουσιαστικά, η ομιλία αποτελεί την ηχητική έκφραση του εσωτερικού μας λόγου και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σκέψη και τη νόηση.
Παιδιά με προβλήματα ομιλίας μπορεί να παρουσιάσουν λειτουργικές δυσκολίες σε ένα ή και περισσότερα από τα συστήματα που εμπλέκονται στην παραγωγή του λόγου, ή στο συντονισμό τους.
Για παράδειγμα, δυσκολίες στην άρθρωση σχετίζονται με τη λανθασμένη χρήση των οργάνων της άρθρωσης για την παραγωγή των φωνημάτων (δυσκολία στο ρ, στο σ), ή των φωνητικών συμπλεγμάτων (δυσκολία στο ξ, στο ψ). Η δυσκολία κυμαίνεται από ήπια κατά την οποία ένα η δύο φωνήματα δεν εκφέρονται σωστά ή δεν εκφέρονται καθόλου, έως βαριά κατά την οποία η πλειοψηφία των φωνημάτων εκφέρονται λανθασμένα με αποτέλεσμα ο λόγος του παιδιού να είναι δυσκατάληπτος.
Ο τραυλισμός επίσης ανήκει στην κατηγορία διαταραχών ομιλίας. Στον τραυλισμό η φυσιολογική «ροή» του λόγου διακόπτεται αφύσικα από επαναλήψεις ή επιμηκύνσεις φθόγγων, συλλαβών ή λέξεων ή από απότομα σταματήματα και σιωπηρές περιόδους. Μια και πρόκειται για μια διαταραχή που τραβά πολύ την προσοχή του ακροατή, ανάλογα βέβαια με τη σοβαρότητά της, συνήθως έχει τεράστιες ψυχοσυναισθηματικές επιπτώσεις στο παιδί ή στον έφηβο.
ΛΟΓΟΣ
Λόγος είναι η ικανότητα της αναγνώρισης των λέξεων/εννοιών που ακούει ένα άτομο στο περιβάλλον του και η ικανότητα συνδυασμού των λέξεων αυτών για το σχηματισμό προτάσεων και τη σωστή χρησιμοποίηση τους. Βασίζεται στη σωστή λειτουργία και απόλυτα συντονισμένη συνεργασία των συστημάτων της αναπνοής, της φώνησης, της αντήχησης και της άρθρωσης.
Παιδιά με προβλήματα λόγου μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολίες στην έκφρασή τους αλλά και στην κατανόηση της ομιλίας των άλλων. Έτσι, μπορεί να δυσκολεύονται, όχι μόνο να εκφραστούν αλλά και να κατανοήσουν εντολές, ερωτήσεις οδηγίες, κλπ. Η κατανόηση προηγείται της έκφρασης, φαίνεται να συμφωνούν οι ειδικοί, έτσι ένα παιδί που δεν κατανοεί λέξεις, ή έννοιες θα αργήσει και να τις εκφράσει.
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Επικοινωνία είναι η ανταλλαγή πληροφοριών, ιδεών και συναισθημάτων μεταξύ των ανθρώπων. Απαιτεί τις ικανότητες της κατανόησης και της έκφρασης του προφορικού και του γραπτού λόγου.
Η επικοινωνία έχει δύο βασικές μορφές, τη λεκτική και τη μη λεκτική. Λεκτική είναι κάθε προσπάθεια επικοινωνίας που κάνουμε χρησιμοποιώντας λεκτικά σύμβολα (λέξεις και προτάσεις), ενώ μη λεκτική είναι η επικοινωνία που γίνεται με το ύφος, τον τόνο, τη διάθεση, τις χειρονομίες και γενικά τη σωματική και συναισθηματική συμπεριφορά των ατόμων που επικοινωνούν (μη λεκτικά σύμβολα).
Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο το 10 % ενός μηνύματος μεταδίδεται λεκτικά. Το 40% μεταδίδεται μέσα από τον τρόπο ομιλίας (τόνος, ύφος, διάθεση) και το 50% μέσω της γλώσσας του σώματος (στάση, χειρονομίες, μορφασμοί).
Με ποιες διαταραχές ασχολείται η Λογοθεραπεία;
Η λογοθεραπεία ασχολείται με την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση των παρακάτω διαταραχών:
- Ειδική Γλωσσική Διαταραχή (Specific Language Impairment: SLI)
- Eπίκτητη παιδική αφασία
- Αναπτυξιακές γλωσσικές διαταραχές
- Διάσπαση Προσοχής και Υπερκινητικότητα
- Καθυστέρηση της ανάπτυξης της ομιλίας και του λόγου
- Μαθησιακές Διαταραχές
- Αρθρωτικές Διαταραχές
- Δυσφωνίες
- Διαταραχές Φωνής, Ομιλίας, Λόγου λόγω βαρηκοΐας και ακουστικής επεξεργασίας κατόπιν κοχλιακής εμφύτευσης
- Διαταραχή ρυθμού της ομιλίας (τραυλισμός, ταχυλαλία)
- Βαρηκοΐα/ Κώφωση/ κοχλιακή εμφύτευση
- Κρανιοπροσωπικές ανωμαλίες
- Χειρουργικές επεμβάσεις κεφαλής και τραχήλου (λαρυγγεκτομή, γλωσσεκτομή κλπ)
- Διαταραχές κατάποσης (δυσφαγία)
- Νευρογενείς κινητικές διαταραχές ομιλίας (δυσαρθρίες και επίκτητη απραξία)
- Νευρολογικές Διαταραχές και Σύνδρομα
- Εγκεφαλικά επεισόδια – Αφασίες
- Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις
- Νοητική Υστέρηση
- Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (Αυτισμός)
Η λογοθεραπεία έχει ως στόχο την αποκατάσταση όλων των παραπάνω διαταραχών , σε συνεργασία κάποιες φορές με άλλες ειδικότητες όπως την εργοθεραπεία, την ειδική αγωγή και την ψυχοπαιδαγωγική παρέμβαση.
Πότε είναι απαραίτητη η Λογοθεραπεία στα παιδιά;
Η ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας σε κάθε παιδί είναι διαφορετική και αποτελεί μια πολύπλοκη διαδικασία. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υπάρχει μεγάλη απόκλιση από τα αναπτυξιακά στάδια.
Δεξιότητες ομιλίας και λόγου
Παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά ανά ηλικιακή κατηγορία δεξιότητες που μπορεί να έχουν κατακτηθεί από ένα παιδί:
0-6 μηνών
- Επαναλαμβάνει τους ίδιους ήχους.
- Συχνά «γρυλίζει» και δημιουργεί ευχάριστους ήχους.
- Χρησιμοποιεί διαφορετικό κλάμα για να εκφράσει τις διαφορετικές του ανάγκες.
- Αναγνωρίζει φωνές.
- Εντοπίζει τον ήχο στρέφοντας το κεφάλι.
- Ακούει κάθε μορφή ομιλίας.
- Χρησιμοποιεί τους ήχους /b/, /m/ , /p/ κατά το βάβισμα.
- Χρησιμοποιεί ήχους ή χειρονομίες για να εκφράσει ανάγκες.
- Ανταποκρίνεται στα «όχι» και αλλάζει τον τόνο της φωνής.
7-12 μηνών
- Κατανοεί τις έννοιες «όχι» και το «καίει».
- Ανταποκρίνεται σε απλά αιτήματα.
- Κατανοεί και ανταποκρίνεται στο όνομα του.
- Αναγνωρίζει λέξεις για συνήθη αντικείμενα.
- Ακούει και μιμείται κάποιους ήχους.
- Βαβίζει χρησιμοποιώντας μεγάλες και μικρές ομάδες ήχων.
- Χρησιμοποιεί μεγάλη ποικιλία ήχων στο βάβισμα.
- Μιμείται κάποιους ήχους των ενηλίκων και τρόπους επιτονισμού.
- Χρησιμοποιεί ήχους για να τραβήξει την προσοχή όχι μόνο κραυγές.
- Ακούει όταν του μιλούν.
- Παράγει προσεγγίσεις ήχων.
- Διαφοροποιεί το βάβισμα του.
- Χρησιμοποιεί την ομιλία σκόπιμα την πρώτη φορά.
- Χρησιμοποιεί κατά αποκλειστικότητα τα ουσιαστικά.
- Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο από μία με τρεις λέξεις.
- Κατανοεί απλές εντολές.
13-18 μηνών
- Μιμείται μεμονωμένες λέξεις.
- Χρησιμοποιεί την μελωδικότητα όπως οι ενήλικες.
- Χρησιμοποιεί την ηχολαλία και νεολογισμούς.
- Παραλείπει κάποια αρχικά σύμφωνα και σχεδόν όλα τα τελικά σύμφωνα.
- Παρουσιάζει σχεδόν ακατάληπτη ομιλία.
- Ακολουθεί απλές εντολές.
- Αναγνωρίζει 1-3 μέρη του σώματος )θα πρέπει να εντοπίζει τα μέλη παίζοντας με κούκλες ή πάνω σε κάποιο άτομο).
- Έχει ένα εκφραστικό λεξιλόγιο 3 έως 20 λέξεων ή και μεγαλύτερο (κυρίως ουσιαστικά).
- Συνδυάζει χειρονομίες και φώνηση.
- Ζητάει επιθυμητά αντικείμενα.
Ανησυχητικά σημάδια
- Μήπως το παιδί δεν μιλάει καθόλου;
- Είναι κοινωνικό;
19-24 μηνών
- Χρησιμοποιεί λέξεις πιο συχνά από νεολογισμούς.
- Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 50-100 λέξεων ή παραπάνω.
- Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 300 ή παραπάνω λέξεων.
- Ξεκινά να συνδυάζει ουσιαστικά με ρήματα και ουσιαστικά με επίθετα.
- Ξεκινά να χρησιμοποιεί αντωνυμίες.
- Έχει μη σταθερό έλεγχο της φωνής του.
- Η ομιλία του είναι καταληπτή περίπου κατά 25-50% σε ξένους.
- Ρωτά και απαντά σε ερωτήσεις του τύπου «τι είναι αυτό;».
- Ευχαριστιέται να ακούει ιστορίες.
- Γνωρίζει πέντε μέρη του σώματος.
- Γνωρίζει επακριβώς τα ονόματα κάποιων γνώριμων αντικειμένων.
- Καταλαβαίνει βασικές κατηγορίες (πχ παιχνίδια, φαγητό).
- Δείχνει τις εικόνες ενός βιβλίου όταν ονομάζονται.
Ανησυχητικά σημάδια
- Χρησιμοποιεί το παιδί περισσότερες χειρονομίες απ’ ότι λέξεις;
- Υπάρχει ανησυχία για την ικανότητα του παιδιού να μιλήσει ή/και να καταλάβει;
2-3 ετών
- Η ομιλία είναι 50-75% καταληπτή.
- Κατανοεί τις έννοιες «ένα» και «όλα».
- Εκφράζει λεκτικά την ανάγκη για τουαλέτα (πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πράξη).
- Ζητάει αντικείμενα με τα ονόματά τους.
- Αναγνωρίζει αρκετά μέρη του σώματος.
- Ακολουθεί απλές εντολές και απαντά σε απλές ερωτήσεις.
- Κάνει 1 έως 2 ερωτήσεις.
- Χρησιμοποιεί φράσεις με 3-4 λέξεις.
- Χρησιμοποιεί κάποιες προθέσεις, άρθρα, συνηρημένες λέξεις, ομαλό ή πληθυντικό και ανώμαλους τύπους αορίστου.
- Συνεχίζει την ηχολαλία όταν αντιμετωπίζει δυσκολίες στην ομιλία.
- Έχει ένα δεκτικό λεξιλόγιο 500- 900 λέξεων ή και μεγαλύτερο.
- Έχει ένα εκφραστικό λεξιλόγιο 50-250 λέξεων ή μεγαλύτερο (γρήγορη ανάπτυξη αυτή την περίοδο).
- Παρουσιάζει πολλαπλά γραμματικά λάθη.
- Συχνά κάνει επαναλήψεις – ειδικά τις φράσεις έναρξης και τις αρχικές συλλαβές.
- Μιλάει με δυνατή φωνή.
- Αυξάνει το εύρος της συχνότητας.
- Χρησιμοποιεί τα φωνήεντα σωστά.
- Χρησιμοποιεί με συνέπεια τα αρχικά σύμφωνα (αν και κάποια αρθρώνονται λάθος).
- Συχνά παραλείπει τα μεσαία σύμφωνα.
- Συχνά παραλείπει ή αντικαθιστά τα τελικά σύμφωνα.
- Χρησιμοποιεί κατά προσέγγιση 27 φωνήματα.
- Χρησιμοποιεί τον ομαλό αόριστο, τα μορφήματα κτήση, αντωνυμίες και προστακτική.
Ανησυχητικά σημάδια
- Μήπως το παιδί δείχνει σύγχυση όταν προσπαθεί να μιλήσει;
- Δυσκολεύεστε να καταλάβετε την ομιλία του παιδιού σας;
- Το παιδί συνδυάζει δύο λέξεις;
3-4 ετών
- Κατανοεί τις λειτουργίες των αντικειμένων.
- Κατανοεί τις διαφορές στη σημασία (σταμάτα-ξεκίνα, μέσα- έξω, μεγάλο- μικρό).v
- Ακολουθεί διπλές και τριπλές εντολές.
- Ρωτά και απαντά σε απλές ερωτήσεις (ποιος, τι, πού, γιατί).
- Συχνά κάνει ερωτήσεις και απαιτεί λεπτομέρειες στις απαντήσεις.
- Χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να εκφράσει συναίσθημα.
- Χρησιμοποιεί στις προτάσεις 4 έως 5 λέξεις.
- Επαναλαμβάνει προτάσεις με 6 έως 15 συλλαβές με ακρίβεια.
- Αναγνωρίζει αντικείμενα όταν κατονομάζονται.
- Μπορεί να συνεχίζει να ηχολαλεί.
- Χρησιμοποιεί κυρίως ουσιαστικά και ρήματα.
- Έχει επίγνωση του παρελθόντος και του μέλλοντος.
- Έχει ένα δεκτικό λεξιλόγιο 800 έως 1.500 λέξεων ή και μεγαλύτερο.
- Χρησιμοποιεί πάνω από 6 λέξεις σε μία πρόταση.
- Αυξάνει τον ρυθμό ομιλίας.
- Ψιθυρίζει.
- Η ομιλία είναι 80% καταληπτή.
- Η γραμματική βελτιώνεται, αν και κάποια λάθη παραμένουν.
- Συμμετέχει σε συζητήσεις μεγάλης διάρκειας.
- Βάζει δυο γεγονότα σε χρονολογική σειρά.
- Χρησιμοποιεί τον ομαλό πληθυντικό, την κτήση και τον ομαλό αόριστο.
Ανησυχητικά σημάδια
- Μήπως η ομιλία του παιδιού δεν είναι καταληπτή;
- Μήπως οι ικανότητες ομιλίας του παιδιού δεν αντιστοιχούν στο ανάλογο ηλικιακό στάδιο;
4-5 ετών
- Μιμητικά μετράει μέχρι το 5.v
- Κατανοεί τη σημασία των αριθμών μέχρι το 3.
- Μετράει μέχρι το 10.
- Κατανοεί όλο και περισσότερες χωρικές έννοιες.
- Αναγνωρίζει 1 έως 3 χρώματα.
- Ακούει μικρές, απλές ιστορίες.
- Έχει ένα δεκτικό λεξιλόγιο 2.800 λέξεων ή και μεγαλύτερο.
- Έχει ένα εκφραστικό λεξιλόγιο 900-2.000 ή περισσότερων.
- Χρησιμοποιεί προτάσεις με 4 έως 8 λέξεις.
- Απαντάει σε περίπλοκες ερωτήσεις με 2 μέρη.
- Ζητάει τους ορισμού των λέξεων.
- Παράγει σχεδόν 186 λέξεις ανά λεπτό.
- Παράγει τα σύμφωνα με 90% ακρίβεια.
- Μειώνει σημαντικά τον αριθμό των παραλείψεων ήχων και αντικαταστάσεων.
- Συχνά παραλείπει τα μεσαία σύμφωνα.
- Η ομιλία είναι συνήθως καταληπτή σε ξένους.
- Μιλάει για εμπειρίες από το σχολείο, από σπίτια φίλων.
- Αναμεταδίδει με ακρίβεια μια μεγάλη ιστορία.
- Δίνει προσοχή στην ιστορία και απαντάει σε απλές ερωτήσεις.
- Χρησιμοποιεί ανώμαλο πληθυντικό, κτητικές αντωνυμίες, μελλοντικό χρόνο, αυτοπαθείς αντωνυμίες και συγκριτικά μορφήματα σε προτάσεις.
Ανησυχητικά σημάδια
- Μήπως το παιδί δε χρησιμοποιεί πλήρεις προτάσεις;
- Μήπως το παιδί εμφανίζει διαταραχή στη ροή τη ομιλίας;
- Μήπως το παιδί φαίνεται να μην μπορεί να ακολουθήσει οδηγίες;
5-6 ετών
- Ονομάζει 6 βασικά χρώματα και 3 βασικά σχήματα.
- Ακολουθεί εντολές που δίνονται σε ομάδα.
- Ακολουθεί εντολές με 3 βήματα.
- Κάνει ερωτήσεις που εισάγονται με το πώς.
- Απαντάει προφορικά στο «γεια» και στο «πώς είσαι».
- Χρησιμοποιεί τον αόριστο και τον μέλλοντα κατάλληλα.
- Χρησιμοποιεί συνδέσμους.
- Έχει ένα δεκτικό λεξιλόγιο περίπου 13.000 λέξεων.
- Συνεχίζει να αυξάνει δραστικά το λεξιλόγιο του.
- Ονομάζει τα αντίθετα.
- Λέει τις μέρες τη εβδομάδας.
- Μετράει μέχρι το 30.
- Μειώνει το μήκος της πρότασης σε 4 με 6 λέξεις.
- Χρησιμοποιεί προτάσεις με λεπτομέρειες.
- Τραγουδάει ολόκληρα τραγούδια και απαγγέλει παιδικά ποιήματα.
- Επικοινωνεί εύκολα με ενήλικες και παιδιά.
- Χρησιμοποιεί κατάλληλα τη γραμματική στις περισσότερες περιπτώσεις.
6-7 ετών
- Ονομάζει μερικά γράμματα, αριθμούς και νομίσματα.
- Βάζει σε σειρά τους αριθμούς.
- Κατανοεί το «δεξιά» και «αριστερά».
- Συμμετέχει σε συζητήσεις.
- Έχει ένα δεκτικό λεξιλόγιο περίπου 20.000 λέξεων.
- Χρησιμοποιεί μία πρόταση περίπου 6 λέξεων.
- Λέει το αλφάβητο.
- Μετράει μέχρι το 100.
- Χρησιμοποιεί την παθητική φωνή κατάλληλα.
Εάν ωστόσο το παιδί σας παρουσιάζει μεγάλη απόκλιση των γλωσσικών σταδίων για την ηλικία του καλό θα ήταν να απευθυνθείτε σε έναν λογοθεραπευτή, για να ελεγχθεί η γλωσσική του ανάπτυξη.
Είμαστε εδώ για να σας προσφέρουμε τις υπηρεσίες που σας αξίζουν.
ΜΕΝΟΥ
ΤΟ BLOG ΜΑΣ
«ΡΟΤΑ»
Κέντρο Ειδικών Θεραπειών – Μονάδα Αποκατάστασης & Πρόληψης
Σε συνεργασία με τους γονείς, τους φροντιστές και το σχολείο φροντίζουμε με ευαισθησία τις ανάγκες του παιδιού.
Παρέχουμε υπηρεσίες ψυχοεκπαίδευσης και στήριξης της οικογένειας καθώς και υπηρεσίες εκπαίδευσης/εποπτείας σε δασκάλους και επαγγελματίες της παράλληλης στήριξης.
